Theo Nieland was in de meidagen van 1940 in militaire dienst en ingedeeld bij een in ’s-Hertogenbosch gelegerd korps luchtdoelartillerie. Na de capitulatie keerde hij terug in het ouderlijk huis aan Willem Passtoorsstraat 33-II in Amsterdam en ging hij als vertegenwoordiger werken in de zaak van zijn vader. Later weigerde hij gehoor te geven aan oproepen voor de arbeidsinzet en, in mei 1943, zich te melden voor terugkeer in krijgsgevangenschap. Sindsdien was hij vaak niet thuis, maar verbleef hij bij vrienden (o.a. in Huize St. Aloysius). In september 1944 sloot hij zich aan bij de die maand in het BS-onderdeel Bruggenlinie-West opgenomen KP Reintje de Vos en werd hij ingedeeld bij de derde sectie. Enige tijd later werd hij betrokken bij het formeren van gevechtsgroepen – zelf werd hij commandant van een zogenoemde machinegeweergroep – en ging hij, als oud-militair, wapeninstructie geven. Zijdelings was hij betrokken bij het verlenen van hulp aan onderduikers, door te zorgen voor onderduikadressen. Nadat een groot aantal BS-identiteitsplaatjes was gevonden door de Sipo, waaronder een op zijn naam, werd Nieland op 8 april 1945 in zijn ouderlijk huis gearresteerd en overgebracht naar het HvB-Weteringschans. Een week later werd hij in Sint Pancras gefusilleerd.