Mik van Gilse was journalist/schrijver – tijdens de Spaanse Burgeroorlog als verslaggever in Spanje – en leider van het Hollands Jeugdtoneel. Samen met zijn vader, componist/dirigent J.P.H. (Jan) van Gilse (1881–1944), en beeldhouwer G.J. van der Veen vormde hij de eerste redactie van het in mei 1942 opgerichte illegale blad De Vrije Kunstenaar: voortgekomen uit het verzet onder kunstenaars tegen de verplichte aansluiting bij de Kultuurkamer. In de Persoonsbewijzencentrale van Van der Veen was Van Gilse een meester in het vervalsen van persoonsbewijzen (vooral watermerken) en bonkaarten. Ook hield hij zich bezig met het verspreiden van het blad en het uitdelen van bonkaarten en geld aan ondergedoken kunstenaars. In het voorjaar van 1943 behoorde hij tot degenen die betrokken waren bij de voorbereiding van de aanslag op het Amsterdamse Bevolkingsregister. Daarnaast had hij nauwe contacten met de verzetsgroep CS-6 (o.a. de broers Boissevain). Eind juli 1943 werd hij in Amsterdam door de Sipo op zijn onderduikadres (het atelier van beeldhouwer Piet Damstée aan de Prinsengracht), na een poging tot ontvluchting waarbij hij door een kogel in een hiel werd verwond, gearresteerd en overgebracht naar het HvB-Weteringschans. Na op 30 september 1943 door een Polizeistandgericht ter dood te zijn veroordeeld, werd hij de volgende dag gefusilleerd.